Dossier: Straatverlichting

Verlichting blauw Havenpark foto: Zierikzee-Monumentenstad.nl

Op 27 september 2016 werd het sfeervolle centrum (zuidzijde Havenpark) opgeschrikt door nieuwe blauw stralende LED-verlichting (Light Emitting Diode) in de oude straatlantaarns. 

Omdat de gemeente verantwoordelijk is voor de aanleg, het onderhoud en het beheer van de straatverlichting hebben wij via social media hiervan melding gemaakt bij de gemeente Schouwen-Duiveland. Na enkele weken is deze verlichting qua kleur en felheid aangepast aan de sfeer van de lantaarns en binnenstad.

 

FUNCTIE

Openbare verlichting heeft tot hoofddoel het openbare leven bij duisternis (ca. 47% van het jaar) zo goed mogelijk te laten functioneren. Het niveau van daglicht kan met openbare verlichting niet bereikt worden. Dit laatste is ook niet het doel van de openbare verlichting. Goede openbare verlichting levert bij duisternis een belangrijke bijdrage aan een sociaal veilige, verkeersveilige en leefbare leefomgeving (ook wel omschreven als ruimtelijke kwaliteit).

De functies van de openbare verlichting bepalen mede de kwaliteitscriteria en verlichtingsniveaus van de openbare verlichting.

De gemiddelde leeftijd van de Nederlandse bevolking neemt toe. Dit heeft tot gevolg dat de groep senioren die deel neemt aan het verkeer steeds groter wordt. Mobiliteit is ook voor deze groep weg­ gebruikers van groot belang voor hun kwaliteit van leven. Belangrijk is dan ook dat senioren in de gelegenheid worden gesteld zolang mogelijk op een veilige wijze aan het verkeer deel te kunnen nemen. De landelijk geaccepteerde lichttechnische eisen zijn gebaseerd op het verlichtingsniveau die een gemiddeld persoon van ca. 40 jaar nodig heeft om voldoende te kunnen waarnemen. Bij een lagere

dan wel hogere leeftijd neemt dit benodigde niveau resp. af en (sterk) toe. Uit onderzoek blijkt dat met wit licht eerder gezichten herkend worden. Het eerder herkennen van gezichten vergroot het gevoel van sociale veiligheid. Daarnaast is aangetoond dat mensen zich veiliger voelen bij wit licht. Ook dim­ verlichting wordt, door haar gelijkmatigheid, prettiger en veiliger ervaren dan een verlichting die brandt op een avond­nacht schakeling (slechte gelijkmatig welke niet voldoet aan de eisen van de ROVL­2011). Bijlage 2 bevat een toelichting op de functies van de openbare verlichting.

SOCIALE VEILIGHEID

Sociale veiligheid en het gevoel veilig te zijn, hangt mede samen met de mate waarin een weggebruiker zijn omgeving overzichtelijk vindt. Dit impliceert onder meer dat men passanten op een voldoende grote afstand kan herkennen en obstakels zoals stoepranden, straatmeubilair, verkeersdrempels, losliggende tegels of kuilen op tijd kan waarnemen.

De aanwezigheid van verlichting betekent echter niet dat een gebied ook daadwerkelijk veilig is. Hiervoor is onder meer sociale controle (de aanwezigheid van anderen) noodzakelijk. Wanneer sociale controle ontbreekt, kan de gemeente ervoor kiezen om gebruik van bepaalde gebieden te ontmoedigen door hier bewust geen verlichting te plaatsen. In dat geval is het wel van belang dat er een, sociaal gecontroleerd, alternatief voorhanden is (bijv. een route om i.p.v. door het park).

VERKEERSVEILIGHEID

Bij verkeersveiligheid is het van groot belang op welke wijze verschillende verkeersdeelnemers (gemotoriseerd verkeer, etsers en voetgangers) elkaar tegen kunnen komen, de weg kunnen overzien en al dan niet een min of meer ‘vaste’ plaats op de weg hebben (gescheiden wegdelen). Afhankelijk van de wegcategorie en de verkeerssituatie ter plaatse, kan het wenselijk zijn om alternatieve markering of verlichting toe te passen teneinde de verkeersveiligheid te bevorderen.

COMFORT EN SFEER

Leefbaarheid of comfort van de openbare ruimte is in grote mate afhankelijk van de sfeer binnen deze ruimte; in welke mate ervaren de meest kwetsbare verkeersdeelnemers deze ruimte als prettig. De keuze van een bepaald type armatuur, de hoogte en type mast, de locatie van het lichtpunt, etc. dragen gezamenlijk bij aan de sfeer die een gebied uitstraalt. Bij het beïnvloeden van de leefbaarheid spelen daarom lichtsterkte, lichttype, duur van de belichting, lichtbereik en esthetica een rol.

OPENBAAR GROEN

In een vroeg stadium dient sprake te zijn van afstemming tussen de openbare verlichting en het openbaar groen. Vooral op die plaatsen waar bomen komen, dient sprake te zijn van een vroegtijdige goede afstem­ ming om te voorkomen dat lichtmasten te dicht bij de bomen komen te staan en omgekeerd. Daar waar bomen staan zal bij de plaatsing van verlichting rekening gehouden worden met de bomen.

COMMUNICATIE

Goede communicatie over openbare verlichting kan van belang zijn. Dat geldt niet alleen voor doel­ groepen binnen de gemeentelijke organisatie en opdrachtnemers, maar in eerste plaats ook voor de inwoners van de gemeente.

Het gemeentebestuur wil er samen met andere betrokkenen voor zorgen dat de gemeente Schouwen­ Duiveland een gemeente is waar inwoners en bezoekers graag wonen, werken of verblijven.

LICHTHINDER

Lichthinder moet zoveel mogelijk worden vermeden of worden voorkomen. In bestaande situaties kan de richtlijn worden gebruikt voor de bepaling van de lichtbelasting en ter bepaling van de maatregelen waar­mee de eventuele hinder kan worden opgeheven of verminderd tot een aanvaardbaar minimum.

De gemeente Schouwen­Duiveland is de donkerste gemeente van Zeeland.

 

MEER INFORMATIE: Beleidsplan openbare straatverlichting 2014-2018

 

19-12-2017

Op 19 december 2017 zagen wij dat op verschillende lokaties/straten in de binnenstad de openbare straatverlichting is vervangen door Led-verlichting. De verlichting van straten als Grachtweg, Wandeling, ’t Vrije, Gasthuisboomgaard en Hem zijn vervangen door een helder wit stralend, bijna verblindend licht. Licht wat je doorgaans zou verwachten op een sportveld.

Al hoewel duurzaamheid en energiebesparing door de gemeente Schouwen-Duiveland is toe te juichen, is deze vorm van verlichting ons inziens wel iets ‘Too Much’.

27-12-2017

Daarom hebben wij de gemeente in een e-mail op 27 december 2017 gevraagd de verlichting qua felheid en kleur af te stemmen op de sfeer die hoort bij een oude historische binnenstad.