OPEN MONUMENTENDAG: ZATERDAG 13 SEPTEMBER 2014

In het tweede weekend van september is het in heel Nederland Open Monumentendag. In dit jaarlijks terugkerend weekend gaan er in heel Nederland duizenden monumenten (gratis) open voor publiek. Naast de opengestelde monumenten worden er tal van activiteiten, zoals tentoonstellingen, concerten en rondleidingen georganiseerd. Op Schouwen-Duiveland vindt Open Monumentendag enkel op zaterdag 13 september plaats. Er zijn maar liefst meer dan 50 monumenten te bezichtigen. Daarnaast is er ook een breed aanbod van activiteiten en tentoonstellingen. In deze katern lichten we een aantal bijzondere monumenten en activiteiten voor u uit. Daarnaast is er voor u een folder beschikbaar met daarop het complete programma en een handige kaart van Schouwen-Duiveland met een uitvergroting van Zierikzee waarop alle monumenten in de stad zijn aangegeven. Deze folder ligt voor u klaar bij een van de monumenten of bij de VVV.

 


* NIEUW! Uitreiking Monumentenprijs2014 en publieksprijs tussen 13.00 en 14.00 uur in de pagodetent op het Havenplein. De uitreiking wordt omlijst met enkele muziekoptredens van Cr@sh kids. Rode draad door het programma vormt de theateract van Jelt Pekaar. Deze act is voorbereid door de Jeugd Theaterschool Zeeland. Aangekomen bij de tramhalte West-Repart/Scharendijke stapt u over op de RTM-tram om een bezoek te brengen aan het trammuseum aan de Brouwersdam. Om 13.00 uur oldtimershow. Er vertrekken 2 bussen vanaf de Balie Zierikzee. De eerste vertrekt om 11.30 en is weer terug in Zierikzee om 14.40 uur. De tweede bus vertrekt 13.15 uur en is terug om 16.40 uur.

 * NIEUW! Met een historische RTM-bus van de Zeeuwse Express via de ZIERIKZEE RTM tramhalte West Repart/Scharendijke naar het trammuseum aan de Brouwersdam. De busroute gaat langs de nog zichtbare overblijfselen van de RTM op Schouwen en een RTM-gids geeft in de bus een toelichting.

* NIEUW! Fietsspeurtocht naar monumenten en monumentale zaken in het buitengebied (ca. 25 km). Vertrek vanaf VVV Zierikzee, Nieuwe Haven 7. Beschrijving verkrijgbaar bij de VVV en te downloaden via www.schouwen-duiveland.nl

Monumentenfietstochten: de VVV-kantoren bieden verschillende fietsroutes aan die u meenemen door het verleden van Schouwen- Duiveland. Routes verkrijgbaar bij de VVV-kantoren.

 * NIEUW! De Stichting Kunstwandeling Zierikzee organiseert op diverse plaatsen in de monumentale binnenstad exposities met werk van plaatselijke kunstenaars.

 

• Ritje met open koets door centrum (alleen bij droog weer). Vertrek vanaf het Havenpark. Activiteit is niet gratis.

• Begeleide Monumentenstadswandeling (1,5 uur) “Parel aan de Oosterschelde”. Vertrek met gids 11.00 uur en 14.00 uur vanaf VVV-kantoor, Nieuwe Haven 7.

• Stadswandeling Zierikzee: de stadswandeling is verkrijgbaar bij het VVV- kantoor.

• Rondleidingen gevangenis in het Gravensteen aan de Mol 25: van 10.00 tot en met 15.30 uur elk half uur een rondleiding. Inschrijven voor de rondleiding in de Wereldwinkel, Mol 25.

• Informatiestand van de Vereniging Stad en Lande: onder de Beuze, Havenplein 17.

• Avondvoorstelling historisch toneel door De Rederijkers met “De Poortwachter van Zierikzee” bij het poortencomplex/Oude Haven. Aanvang 20.00 uur. Kaartverkoop bij De Wildeman in Zierikzee en via www.rederijkerszierikzee.nl.

 

* Verder zal op deze dag het straatfestival Muziek Monumentaal plaatsvinden. Muziek Monumentaal is een gratis festival met wereldmuziek op diverse lokaties in Zierikzee. Link naar optredens.

 

 

 

Kijken, doen en luisteren

Verschillende monumenteneigenaren/gebruikers organiseren uiteenlopende festiviteiten. De praktijk leert dat op het laatste moment vaak de meest originele ideeën voor een activiteit ontstaan. Hierdoor krijgt de monumentendag nog een verrassingsaspect. Des te meer reden om deze dag op pad te gaan.

 

 

 

 

 DEELNEMERS 


Stadhuis(museum),

Meelstraat 6: het oudste gedeelte van het Stadhuis aan de Meelstraat dateert van eind 14e eeuw. Door de eeuwen heen heeft het gebouw de nodige verbouwingen ondergaan. De laatste vond plaats in 2010/2011. Toen is het museum volledig gemoderniseerd. Aan de hand van de modernste audiovisuele middelen wordt het verhaal van de stad Zierikzee, het eiland Schouwen-Duiveland en de Zee verteld. Rolstoeltoegankelijk. Van 13.00 en 14.30 uur klederdrachtenshow door Streekdrachtvereniging De Arke. Demonstratie kantklossen. Reisverhaal door Simon van der Haagen. Fotospeurtocht “Op Reis”. (1)

 

Gevangenis in het Gravensteen,

Aan de Mol in Zierikzee kunt u een statig gebouw bezoeken dat bekend staat onder de naam Gravensteen. Gebouwd in 1524 in opdracht van de toenmalige graaf. Dit omdat het pand waar zijn ambtenaren tot dan toe waren gehuisvest behoorlijk in verval was geraakt. De benaming Gravensteen kunt u dus letterlijk opvatten: het steen (gebouw) van de graaf.

 

Vanuit dit statige gebouw werden de belastingen geïnd, goederen beheerd en werd er recht gesproken door de rechtbank die er zitting hield. Daarnaast deed het gebouw dienst als gevangenis. Voor de inwoners van stad en land was het een symbool van grafelijke macht. De robuuste voorgevel met de zware deur en de tralies versterkt deze indruk.

 

Tot op de dag van vandaag zijn er sinds 1526 weinig veranderingen aangebracht. De cellen zijn zó solide gebouwd, dat in de daaropvolgende eeuwen nooit een renovatie nodig is geweest. Het Gravensteen is bijna 400 jaar, tot 1923, als gevangenis gebruikt en al die tijd zijn de cellen dezelfde gebleven. Het lijkt ook nu nog alsof de laatste gevangene nog maar net is vrijgelaten.

 

IJzeren kooien In het spijkerharde eikenhout zijn honderden namen, jaartallen, afbeeldingen en merken gekerfd. Ze zijn stille getuigen van de talloze gevangenen die hier voor kortere of langere tijd opgesloten zaten. Toch stond ook in het Gravensteen de tijd niet stil. Zo nu en dan werden vernieuwingen aangebracht. Zo dateren de ijzeren kooien die in de ruimte bij de trap staan, uit de periode na 1811. Het strafrecht werd toen ‘moder- ner’. Lijfstraffen, zoals brandmerken en geselen, werden afgeschaft. Daarvoor in de plaats kwamen (lange) gevangenisstraffen. Om alle veroordeelden in het Gravensteen onder te kunnen brengen, werd een groot aantal kooien geïnstalleerd. Er staan er nu nog vier in de ruimte bij de trap. Daglicht komt hier nauwelijks binnen. De bordjes boven de deuren die zijn aangebracht omstreeks 1900, met opschriften als ‘Gijzelka- mer’, ‘Slaapzaal’, ‘Ziekenzaal’ geven de bestemming aan die de vertrekken destijds hadden.

 

Een bezoek aan het Gravensteen neemt u mee terug in de tijd en laat u 500 jaar geschiedenis beleven! Het Gravensteen is te bezichtigen met een rondleiding. Rondleidingen gevangenis in het Gravensteen van 10.00 tot en met 15.30 uur, elk half uur een rondleiding. Inschrijven voor de rondleiding in de Wereldwinkel, Mol 25.

 

Museumhaven Zeeland,

Oude Haven: de museumhaven bezit een bijzondere collectie authentieke zeilschepen met onder meer een hoogaars en een klipper. Deze doet dienst als expositieruimte. Van 11.00 tot 17.00 uur bezichtiging museumboten. Tijdens de middag vaartochten met sloep door de haven en wedstrijdjes naar de overkant trekken van roeibootje. (3)

 

Stads- en commerciewerf,

Vissersdijk 2: deze voormalige houtloodsen zijn na restauratie ingericht als restauratie(scheeps) werf en expositieruimte. De Stads- en Commerciewerf won in 2005 de Bouwfonds Award (een landelijke monumentenprijs) voor Vitale Monumenten. Open van 11.00-17.00 uur. Tijdens de middag demonstratie enkele draaiende motoren. Bezoekers kunnen zelf allerlei historische scheepsbouwwerkzaamheden verrichten zoals zagen, boren, pennen slaan en breeuwen. (4)

 

Bakkerijmuseum Om den Broode,

Witte Eyestraat 5: dit museum geeft een historisch beeld van de bakkerij en de groei van de Koninklijke Zeelandia. 

 

In 1900 legde Herman Johan Doeleman (1884-1948) de grondslag voor het bedrijf met het product ‘beschuitgelei’, hulpmiddel voor het bakken van een luchtige, brosse beschuit. Het recept was voor een luttel bedrag gekocht van een bakker in Maassluis. ‘HJD’, jongste zoon van een Zierikzeese bakker, begon de ‘fabricage’ in de keuken van zijn moeder. Al snel na de start werd het bedrijfje gevestigd in de Witte Eyestraat te Zierikzee in een bestaand pakhuis. Inmiddels is dit kleine bedrijfje uitgegroeid tot de multinational Koninklijke Zeelandia Groep b.v.

 

Het kleine pakhuis van de heer Doeleman bestaat nog steeds. Hier is nu het bakkerijmuseum “Om den Broode” gehuisvest. In het museum zijn vele attributen te bezichtigen die een goed beeld geven van de ontwikkeling van de bakkerijgeschiedenis. Sommige zijn al honderden jaren oud en nog in uitstekende staat. Het museum wordt beheerd door oud-medewerkers van Zeelandia. Deze heren kunnen u veel vertellen over wat er te zien is, aangezien zij 40 jaar of langer in dienst zijn geweest. Laat u verrassen door hun verhalen en maak gebruik van de unieke gelegenheid om het museum dat anders alleen op afspraak geopend is, te bezoeken! Op Open Monumentendag geopend van 10.00- 16.00 uur. Beganegrond rolstoeltoegankelijk. Speurtocht voor kinderen. (5)

 

Nobelpoort,

Korte Nobelstraat: verrees tussen 1304 en 1325. Wat opvalt zijn de torenspitsen, de ene telt zes kanten, de andere maar liefst zestien. De Nobelpoort deed in het verleden dienst als depot voor de schutterij. Vanaf ca. 10.00 uur expositie houten objecten van Rink Nobbe. Vanaf ca. 15.00 uur Jamsessie (muziek op reis) door Stichting Namaak. (8)

 

• Noordhavenpoort,

Noordhavenpoort 1: Benedenverdieping gedeeltelijk rolstoeltoegankelijk. Open van 11.00 tot 17.00 uur. Expositie nieuwe werken van Rijnhard Schregardus. Ca. 14.00 uur optreden jazzkwartet. (6)

 

Zuidhavenpoort,

Oude Haven 54: complex uit de 14e eeuw met in de toren het oudste carillon van Nederland. In het complex bevindt zich een muziekatelier. Open van 11.00 tot 17.00 uur. Vanaf 12.00 uur zo nu en dan open repetitie/optreden percussiegroep door de sambaband “RITMIX”. (7)

 

St. Lievensmonstertoren,

Kerkplein 2 (Dikke toren): tweeënzestig meter hoog. In 1454 werd met de bouw begonnen van deze toren, die aanvankelijk twee keer zo hoog had moeten worden.

Het is een hele klim, maar bovenop de toren wacht een schitterend uitzicht. De begane grond is rolstoeltoegankelijk. Beklimmen toren. Expositie “De geboorte van een Koninkrijk en het einde van een Keizerrijk”. (9)

 

Nieuwe kerk,

Kerkplein 1: opvolger van de St. Lievensmonsterkerk die in 1832 afbrandde. Het huidige, neoclassicistische kerkgebouw verrees in 1848. In de bestrating van het kerkplein zijn de contouren van de vroegere St. Lievensmonsterkerk te zien. Het gebouw is tegenwoordig in gebruik als cultureel centrum. De kerk is in 2013/2014 volledg gerestaureerd en aangepast aan de eisen van deze tijd. Rolstoeltoegankelijk. (10)

 

• Burgerweeshuis,

Poststraat 45, rolstoeltoegankelijk. Toelichting op en powerpointpresentatie over restauratie plafond Regentenkamer. Puzzeltocht voor kinderen. (24)

 

• Evangelisch Lutherse kerk,

Gat van West Noord Westen 1: ook wel de kerk met de zwaantjes genoemd. Sinds 1711-1712 is dit het godshuis van de Lutheranen. Huidige kerkgebouw dateert uit 1755. Rolstoeltoegankelijk. Orgelspel en verkoop handnijverheidsartikelen. Van 14.00 tot 14.30 uur concert Rooseveld Choir (a capella) en van 15.00 tot 15.40 uur orgelconcert door Rob Soeteman uit Dirksland. (11)

 

• Gasthuiskerk en Beuze, 

Havenplein 17: ooit de kapel van het St. Elizabethsgasthuis (begin 15e eeuw) en sinds 1613 in gebruik als hervormde kerk, Deze kerk kreeg in 1651-1652 een galerij met daaronder ‘een beuze’. De Beuze was vroeger dé plaats voor het verhandelen van graan. Rolstoeltoegankelijk. Orgelspel door verschillende organisten. Expositie Zierikzeese kunstenaar via Stichting Kunstwandeling Zierikzee. (12)

 

 Sint Willibrorduskerk,

Hoge Molenstraat 86: dit kerkgebouw is in 1766 gebouwd als schuilkerk. Pas in de 19e eeuw kreeg het gebouw het uiterlijk van een kerk. Rolstoeltoegankelijk (via zijingang Mosselstraat). (13)

 

Woonhuis/galerie, Korte Groendal 18:

het pand met de klokgevel is gebouwd in de 18e/19e eeuw en had in het verleden een winkelfunctie. Dit is terug te zien aan de winkelpui met de deur in het midden. Rolstoeltoegenkelijk. Open van 11.00 tot 17.00 uur. Expositie Rotterdamse kunstenares Moniek Meinders. (14)

 

Loge-gebouw vrijmetselarij,

Sint Domusstraat 66: woonhuis met lijstgevel uit de 18e eeuw, voordeuromlijsting met consoles. In 1848 is het gebouw aangekocht en ingericht als loge-gebouw voor de vrijmetselarij, Loge “De Ster in ‘t Oosten” no. 29, opgericht juni 1800. De Duitse bezetting en de watersnoodramp van 1953 hebben een belangrijke rol gespeeld in haar geschiedenis. Indien gewenst, informatie over de vrijmetselarij. (15)

 

Atelier/woonhuis Vreyheydts,

Kraanplein 22: gebouw is gebouwd voor 1600. Tentoonstelling schilderijen van Joop & Victoria Kloek “Op reis in Toscane & langs de kust van Noord-Frankrijk” en keramiek uit Siena, Italië. (21)

 

Grand Café De Werf,

Vissersdijk 2a: Grand Café, gehuisvest in voormalige hoge houtloods (ca. 1880-1890) met een uniek zicht op de haven en het poortencomplex. De hoge loods

is ingrijpend gerestaureerd waarbij authentieke elementen zijn behouden. Rolstoeltoegankelijk. Open van 11.00 tot 21.00 uur. (16)

 

Woonhuis/ architectenbureau De Steunbeer / de Rode Kamer,

Havenpark, 13-15: waarschijnlijk gebouwd rond 1500. Ooit woonde hier de regentenfamilie Mogge. In de 2e helft 18e eeuw kreeg deze woning zijn huidige aanzicht.

Open van 11.00-15.00 uur. (17)

 

• Atelier ‘de witte Roos’ (onderdeel van atelier/galerie Erna Jurg), Maarstraat 6:


• ’s-Landskamer,

Havenpark 40: een statig patriciërspand dat later als waterschapskantoor dienst deed. Daardoor kreeg het pand de naam ’s Landskamer. Tegenwoordig is hier een notariskantoor gevestigd. Rolstoeltoegankelijk.

 

Molen De Hoop,

Lange Nobelstraat 43: oorspronkelijk een houten schorsmolen (1788). Deze korenmolen is sinds 1982 weer in gebruik voor het malen van speciale meelsoorten. Open van 9.00 tot 12.00 uur. (18)

 

Molen Den Haas,

Bolwerk 1: rond 1600 werd hier een standerdmolen gebouwd, die in 1723 is gesloopt. Vier jaar later verrees op dezelfde plaats een nieuwe, stenen korenmolen. De molen is sinds 1987 weer in gebruik. Begane grond rolstoeltoegankelijk. Bij voldoende wind draait de molen en wordt er graan gemalen. (19)

 

Sint Jacobshofje,

Sint Domusstraat 51-53: dit hofje is een overblijfsel van het Sint Jacobshofje, indertijd gesticht voor het huisvesten van vissersweduwen. Nu komen de leden van de Luctor et Emergo loge er bijeen. Open van 10.00-15.00 uur. (20)

 

• Hotel/restaurant ‘de Wildeman’

Hotel Grand Café De Wildeman, Havenplein 25. Open van 10.00 tot 22.00 uur. Expositie van eilandelijke kunst. (26)

 

• theater de Weverij:

filmtheater fiZi, Kerkhof 3, rolstoeltoegankelijk. Expositie Zierikzeese kunstenaar via Stichting Kunstwandeling Zierikzee. (25). Deze is gerestaureerd met gebruikmaking van de originele kleur lindegroen. Open van 11.00-15.00 uur.

 

Digitale folder en routebeschrijvingen fietstochten 

Klik hier voor de folder met het complete programma. Deze folder ligt ook op Open Monumentendag in print voor u klaar bij de VVV kantoren en verschillende monumenten.  
Op www.openmonumentendag.nl leest u uitgebreide beschrijvingen van de opengestelde monumenten. 

Er zijn een tweetal fietsspeurtochten naar monumenten en monumentale zaken in het buitengebied (ca. 25 km) voor u samengesteld. 
Klik hier voor de routebeschrijving met vertrekpunt VVV kantoor Zierkzee. 
Klik hier voor de routebeschrijving met vertrekpunt Spar Supermakt Brouwershaven. 

 

Gratis met de Zeeuwse express naar het RTM museum Brouwersdam

Met een historische RTM-bus van de Zeeuwse Express gaat u via de RTM tramhalte West Repart/Scharendijke naar het trammuseum aan de Brouwersdam. De busroute gaat langs de nog zichtbare overblijfselen van de RTM op Schouwen en een RTM-gids geeft in de bus een toelichting. Aangekomen bij de tramhalte West-Repart/Scharendijke stapt u over op de RTM-tram om een bezoek te brengen aan het trammuseum aan de Brouwersdam. Nabij het trammuseum is er om 13.00 uur ook een oldtimershow.

Er vertrekken 2 bussen vanaf de Balie in Zierikzee. De eerste vertrekt om 11.30 uur en is weer terug in Zierikzee om 14.40 uur. De tweede bus vertrekt 13.15 uur en is terug om 16.40 uur.  

 

Lezing en fietstocht over de RTM op Schouwen

In Brouwershaven wordt een lezing door Hans Gerlings gegeven over de historie van de RTM tram. De lezing start om 12.00 uur in de voormalige remise van de RTM, nu brandweergarage, aan Slingerbos 1. Aansluitend kunt u ook op de fiets het spoor van de tram beleven. De fietstocht vertrekt om 12.45 uur vanaf dezelfde brandweergarage en gaat van Brouwershaven naar Zierikzee (Sas) en eventueel via een andere route weer terug. U fietst onder begeleiding van Marcel Kraan langs zichtbare en tastbare herinneringen aan de RTM tram op Schouwen-Duiveland.or Hans Gerlings gegeven over de historie van de RTM tram. De lezing start om 12.00 uur in de voormalige remise van de RTM, nu brandweergarage, aan Slingerbo

 

s 1. Aansluitend kunt u ook op de fiets het spoor van de tram beleven. De fietstocht vertrekt om 12.45 uur vanaf dezelfde brandweergarage en gaat van Brouwershaven naar Zierikzee (Sas) en eventueel via een andere route weer terug. U fietst onder begeleiding van Marcel Kraan langs zichtbare en tastbare herinneringen aan de RTM tram op Schouwen-Duiveland.